×
Zaloguj się

Posiadasz już konto w portalu pasazer.com? Zaloguj się i zacznij korzystać ze swoich przywilejów zarejestrowanego użytkownika.


lub


Raport: Gra o slot


Sloty umożliwiają liniom lotniczym wykonywanie połączeń do danego portu lotniczego. Dlatego im bardziej zatłoczone lotnisko, tym trudniej jest je dostać. Przeanalizujemy w jaki sposób przewoźnicy aplikują o sloty, kto je rozdziela oraz jak się ma do tego sytuacja Lotniska Chopina.


Sloty, czyli pozwolenia na start i lądowanie w określonym przedziale czasowy, są niezbędne dla przewoźników lotniczych do wykonywania lotów na dane lotnisko. Ich obecność jest spowodowana niedoborem miejsca dla ruchu lotniczego, co prowadzi do zatłoczenia. Aby zapewnić jak najefektywniejsze wykorzystanie infrastruktury lotnisk i zmaksymalizować korzyści dla pasażerów i linii, konieczne jest odpowiednie rozdzielanie ograniczonej przepustowości zainteresowanym przewoźnikom. 

Mechanizm rozdzielania powinien być przejrzysty i sprawiedliwy, dlatego na wielu lotniskach, tę funkcję pełnią niezależni koordynatorzy slotowi. Hipotetycznie rozdzielanie slotów powinno być rozwiązaniem tymczasowym na czas wdrożenia długoterminowych rozwiązań polegających na zwiększeniu przepustowości lotnisk. Jednak w praktyce w dużych i atrakcyjnych portach popyt zawsze będzie przewyższał możliwości infrastrukturalne.


Trzy poziomy lotnisk 

Porty lotnicze na całym świecie są podzielone na trzy poziomy w zależności od sytuacji popytowo-infrastrukturalnej. Poziom 1 dotyczy lotnisk, gdzie przepustowość jest wystarczająca, aby zaspokoić popyt ze strony przewoźników. 

Poziom 2 to lotniska, które są zatłoczone lub istnieje potencjał zatłoczenia w pewnych okresach dnia, tygodnia lub sezonu, ale problem ten można rozwiązać poprzez współpracę między liniami. W tej kategorii najczęściej sloty rozdzielane są przez koordynatorów, aby zapewnić ich efektywne wykorzystanie. 

Poziom 3 to porty, na których przepustowość jest ograniczona z powodu niewystarczającej infrastruktury. Są to największe i najatrakcyjniejsze lotniska na świecie, takie jak londyńskie Heathrow czy główny port w Pekinie. W Polsce ten poziom posiadają Lotnisko Chopina oraz Poznań (tylko w sezonie letnim), na których koordynacją slotów zajmuje się brytyjska firma Airport Coordination Limited (ACL). 


Trzy reguły przyznawania slotów 

Zgodnie z wytycznymi IATA, przy rozdzielaniu slotów obowiązują trzy podstawowe reguły. Pierwsza z nich dotyczy linii, która w danym sezonie posiada prawo do slotów. Przepisy mówią, że przewoźnik ma zatem pierwszeństwo w zachowaniu historycznych pozwoleń w następnym sezonie. Ta reguła sprzyja liniom lotniczym, które są już obecne na danym lotnisku. Ich pozycja jest pewna i praktycznie niezagrożona. Prawami do startów i lądowań można też handlować, dlatego nowi przewoźnicy na lotnisku czasem decydują się wykupić sloty od przewoźników, którzy je już mają. 

Na największych lotniskach takie transakcje dochodzą do astronomicznych kwot. Przykładowo Oman Air za parę porannych slotów zapłacił grupie Air France-KLM, aż 75 mln dolarów. Ponieważ sloty na głównych lotniskach są niezwykle pożądane, są one wartościowym aktywem bankrutujących linii. Przykładowo, LOT przejął sloty na stołecznym lotnisku od Small Planet, zaś duże linie są gotowe nawet wykupić upadającego przewoźnika ze względu na jego wartościowe sloty. Warto dodać, że ta zasada nie obowiązuje na lotniskach poziomu 2. 


Druga reguła chroni przed umyślnym blokowaniem praw do startów i lądowań, bowiem każdy przydzielony slot musi być wykorzystany w co najmniej 80 proc. przez przewoźnika, w przeciwnym razie, posiadacz straci do niego prawa w kolejnym sezonie. Zdarza się, że linie lotnicze uprawiają tzw. slot blocking (blokowanie slotów), aby nie stracić miejsca przewoźnicy uruchamiają krótkie trasy generujące małe koszty, żeby w przyszłości móc je zamienić na pełnowartościowe połączenia. 

Trzecia zasada w teorii jest ukłonem w stronę mniejszych i nowych linii. Zgodnie z przepisami wolne pozwolenia z puli są w połowie przydzielane liniom, które mają mniej niż 5 proc. lotów slotów na lotnisku, bądź dopiero na nie wchodzą. W praktyce jednak szanse na dostanie takich slotów są niewielkie. Według "The Economist" w analizowanym przez dziennik okresie jedynie 0,7 proc. slotów na lotnisku im. de Gaulle'a oraz 0,4 proc. slotów na lotnisku Heathrow, zostało przydzielonych faktycznie nowym liniom. 

Alokacja slotowa pokrzywdziła także polski LOT, który starał się o pozwolenie na loty do tokijskiej Hanedy. Dlatego też przewoźnikom bardziej opłaca się handlować bardzo drogimi slotami niż czekać na ich przydział. Samo aplikowanie o sloty do koordynatorów jest dla przewoźników bezpłatne, płacą oni tylko standardowe opłaty lotniskowe. 

Kalendarz planowania 

Proces alokacji slotów odbyta się na podstawie z góry przyjętego kalendarza, przeanalizujemy go dla zbliżającego się sezonu zimowego. Pierwszym terminem granicznym był 22 kwiecień br. To tzw. termin SHL, wtedy też rozpoczyna się przydzielanie są slotów historycznych, czyli tych w przeszłości wykorzystywanych, do których linia zachowała prawo zgodnie z regułą drugą. Czas na rozdzielanie tych pozwoleń dobiegł 9 maja br. 

Wtedy też koordynator potwierdza ostateczne parametry i przygotowuje szczegóły dotyczące wolnej przepustowości. Na co najmniej sześć miesięcy przed rozpoczęciem sezonu (w tym roku od 16 maja do 6 czerwca), linie lotnicze przesyłają koordynatorowi wnioski o przydział slotów w standaryzowanej wiadomości w formacie SCR. Od 4 czerwca przewoźnicy mogli zacząć prowadzić uzgodnienia z koordynatorami. 

Przydział slotów odbywa się zgodnie z zaleceniami IATA oraz w Europie dodatkowo zgodnie z wytycznymi rozporządzenia EEC95/93, Rady (WE). Przewoźnicy zostają poinformowani o przydzielonych slotach najpóźniej 12 dni przed rozpoczęciem nadchodzącej konferencji slotowej. Ten termin graniczny jest nazywany SAL i wtedy organ kontrolny musiał opublikować wstępną alokację slotową na podstawie otrzymanych zapytań. Wszystkie zmiany po tym dniu powinny nastąpić na co najmniej trzy dni przed konferencją. 


Organizowane przez IATA konferencje w sprawie przydziałów na start lub lądowanie odbywają się dwa razy w roku (czerwiec i listopad), około pięć miesięcy przed rozpoczęciem poszczególnych sezonów. W ciągu 3 dni, rozkłady lotów są dostosowywane głównie poprzez dwustronne spotkania pomiędzy liniami lotniczymi i koordynatorami. Strony prowadzą ze sobą rozmowy, oferują sobie wzajemnie alternatywy i prowadzą wymianę w celu zdobycia akceptowalnych przydziałów. 

Zmiany dokonywane w jednym porcie lotniczym najczęściej mają wpływ na kolejne lotniska. W forum uczestniczą zazwyczaj wszyscy koordynatorzy, stanowi więc ono najlepsze miejsce do skutecznego i szybkiego przetwarzania zmian. Przewoźnicy opracowują rozkład w drodze konsensusu, zaś proces koordynacji powinien być elastyczny, sprawiedliwy i otwarty dla wszystkich. 


Do 15 lipca br. przewoźnicy byli zobowiązani do zwrotu pozwoleń, których nie planowali wykorzystać, przekazać lub wymienić. Od 31 sierpnia br. koordynatorzy analizują wykorzystanie wcześniej przyznanych slotów, jako podstawę do określenia kwalifikowalności do pierwszeństwa historycznego, zgodnie z zasadą drugą. Wszystkie anulacje dokonane po tym dniu są traktowane jako niewykorzystanie pozwoleń na start lub lądowanie, chyba że jest uzasadnione jednym ze szczególnych powodów. 

Należą do nich: przyczyny nieprzewidywalne lub nieuniknione (zamknięcie lotniska, warunki pogodowe), na które linia lotnicza nie ma wpływu oraz działania mające na celu uniemożliwienie przewoźnikowi wykonywania lotów zgodnie z planem (strajki) - powody te zwalniają z tytułu niewykorzystania. 

Sezon zimowy 2019/2020 rozpoczyna się 27 października 2019 r. 

Lotnisko Chopina 

Na podstawie wstępnego (na dzień 28 czerwca br.) raportu koordynatora slotowego na warszawskim Lotnisku Chopina, w sezonie zimowym 2019/2020 przyznano 90,1 tys. slotów (zarówno pasażerskich jak i towarowych). Stanowi to wzrost o 2,4 proc. w stosunku do zimy 2018/2019*. Jednocześnie przydzielono o 18,2 proc. więcej nowych slotów w stosunku do tych tych historycznych. 

Liczba slotów przeznaczonych wyłącznie na operacje pasażerskie wynosi 88,4 tys., co stanowi wzrost o 2,9 proc. w stosunku do ubiegłorocznego sezonu zimowego*. Równocześnie przydzielono o 28,5 proc. więcej nowych slotów w stosunku do tych historycznych. Zgodnie z deklaracjami przewoźników liczba foteli w sezonie zimowym wyniesie 12,7 mln, co stanowi wzrost o 11,4 proc. w stosunku do poprzedniego sezonu zimowego* oraz prawie 29-proc. wzrost w stosunku do slotów historycznych. 

Średnio na każdy rejs przypadać będzie ponad 143 foteli, co stanowi wzrost o 8,3 proc. w stosunku do minionego sezonu zimowego* oraz 7,9-proc. wzrost w stosunku do slotów historycznych. Średnio 83 proc. pozwoleń zostało przydzielonych zgodnie z wnioskami przewoźników (zachowano także zgodność godzinową). 


Koordynator na podstawie deklaracji przepustowości Lotniska Chopina oszacował i wprowadził maksymalną godzinną przepustowość. Ze względu na całkowity zakaz wykonywania operacji lotniczych między 23:30 a 5:30, deklarowana przepustowość godzinna od 23 do 4 została zredukowana o 14 slotów na godzinę. Dwa dodatkowe sloty na godzinę zostały wygospodarowane dla godziny 7, 10, 13, 16, 17, 19, 20, 21 i 22. Wtedy też przepustowość wyniesie poziom 40 operacji na godzinę, maksymalna liczba operacji (42) będzie utylizowana o godzinie 11 i 14. 

We wstępnym raporcie ACL**, wskazano, że na 3548 historycznych slotów (w ujęciu tygodniowym), 343 sloty zostały odebrane ze względu na ich niewykorzystanie, zaś o kolejne 46 slotów historycznych nie wnioskowali ponownie przewoźnicy. Ze względu na niewykorzystanie, pozwolenia straciły m.in. następujące linie: Adria Airways, Air Cairo, Belavia, Corendon, European Air Transport (DHL), Norwegian, Nouvelair Tunisie, Onur Air, Qatar Airways, Ryanair, SAS, Travel Service, Travel Service Poland i UIA.

 
Co ciekawe slotów nie wykorzystała także linia Air Arabia, które posiadała prawo do wykonywania trzech rejsów tygodniowo, a także linia flyDubai, która mogła uruchomić 7 rejsów tygodniowo. Także linia Emirates straciła możliwość wykonywania dodatkowych 7 rejsów tygodniowo, co oznaczałoby prawdopodobnie możliwość dodania drugiego rejsu w ciągu dnia. Enter Air stracił prawo do wykorzystania pozwoleń na 32 rejsy tygodniowo, LOT na 23 rejsy tygodniowo, zaś Wizz Air na 17 rejsów tygodniowo. 

Na nieprzedłużenie trwałości niektórych slotów zdecydowały się linie**: Aegean Airlines, Aer Lingus, Blue Panorama Airlines, Brussels Airlines, CSA Czech Airlines, El Al, Enter Air, LOT, Norwegian, SAS, Small Planet, Sun Express, TUI oraz UPS. 

Przewoźnicy wnioskowali** o 874 sloty tygodniowo i z raportu wstępnego wynika, że wszystkie pozwolenia zostały przyznane. Wnioski złożyły linie: Aegean Airlines, Air Cairo, AMC Aviation, Blue Panorama Airlines, British Airways, Brussels Airlines, easyJet, Enter Air, European Air Transport, Finnair, LOT, Nordica, Onur Air, Qatar Airways, SAS, TAP, Travel Service i Travel Service Polska, Turkish Airlines, UIA oraz Wizz Air. 


Największy popyt na nowe sloty zgłosił** LOT (527 operacji tygodniowo), Wizz Air (136 operacji tygodniowo) oraz Travel Service Polska (64 operacje tygodniowo). Łącznie ACL dokonało alokacji 4125 slotów tygodniowo, z czego 85 proc. slotów została przydzielona we wnioskowanym przedziale czasowym.

Końcowy raport ACL ukaże się do końca października br., przedstawione teraz dane nie są ostateczne. W sezonie zimowym popyt na nowe sloty jest dużo bardziej ograniczony, niż w lecie. Lotnisko Chopina minimalnie zwiększyło swoją przepustowość o kluczowych porach, zaś wszyscy przewoźnicy uzyskali interesujące ich sloty. 

Co więcej część linii straciła swoje pozwolenia na start i lądowanie przez ich niewykorzystanie. Co ciekawe zjawisko to dotyczy kilku linii znad Zatoki Perskiej. Warto dodać, że uzyskanie slotów na jednym lotnisku nie jest równoznaczne z uzyskaniem ich w drugim porcie, co może być jedną z przyczyn marnotrawienia przydziałów. 

* porównujemy z raportem wstępnym koordynatora 
** ACL podaje dane reprezentatywne w ujęciu tygodniowym, przy czym pod uwagę brana jest średnia dla tygodni, w których liczba operacji lotniczych jest największa 

fot. mat. prasowe, pixabay



gość_c2218 - Profil
gość_c2218
  

Pasazer.com na Facebooku



Spodobał Ci się nasz artykuł?

Zapisz się do newslettera by być na bieżąco!

Wylot z:

Przylot do:

  • Data wylotu:

  • Data powrotu:

Pasażerowie:

Cel podróży:
  • Data wyjazdu:
  • Data powrotu:

Kraj podróży:

Okazje z lotniska
  • Okazje pasażera
Sprawdź wszystkie