×
Zaloguj się

Posiadasz już konto w portalu pasazer.com? Zaloguj się i zacznij korzystać ze swoich przywilejów zarejestrowanego użytkownika.


lub


Wnioski z 11. edycji EKG. Gdzie jesteśmy z projektem CPK?


W dalszym ciągu wokół inwestycji CPK mnożą się pytania bez jednoznacznej odpowiedzi. Ambasadorzy projektu korygują założenia, przez co odnosi się wrażenie, że krążymy w kółko. Odczuwalny jest też duży niedosyt oczekiwań w postępie prac.


Podczas tegorocznego Europejskiego Kongresu Gospodarczego (EKG) w Katowicach tematowi CPK poświecono dwie sesje już pierwszego dnia wydarzenia (13.05)  „CPK. Stan Przygotowań i oczekiwania” oraz „CPK. Czy ta inwestycja się zwróci”. Do dyskusji w zależności od sesji zaproszono tradycyjnie Mikołaja Wilda, pełnomocnika rządu ds. CPK wiceministra infrastruktury, Rafała Milczarskiego, prezesa PLL LOT, Mariusza Szpikowskiego, prezesa  PPL, Gheorghe Marian Cristescu, prezesa Chopin Airport Development oraz Piotra Malepszaka, p.o. prezesa spółki CPK, Janusza Janiszewskiego, p.o. prezesa PAŻP, Andrzeja Olszewskiego, członka zarządu PKP SA, Ireneusza Merchela, członka zarządu PKP PLK SA, Adama Laskowskiego, członka zarządu PKP Intercity SA, Radosława Włoszka, prezesa Kraków Balice i wiceprezesa ZRPL, Dariusza Sawickiego, członka zarządu spółki CPK, Mike'a Forster'a, prezesa British Aviation Group, a także autorów raportu o CPK z Kancelarii Baker McKenzie i Polityki Insight – mecenas Martę Fredrych i Dominika Sipińskiego, analityka ds. transportu. 

Panele, jak przewidywano, cieszyły się dużym zainteresowaniem, a ich jakość rośnie z każdą następną edycją kongresu. Choć tym razem odsłonięto więcej kart dotyczących projektu hubowego, a dyskusja nie była, wzorem lat poprzednich, jedynie manifestem bezwarunkowego poparcia dla koncepcji, w dalszym ciągu pozostaje wiele wątpliwości i odczuwalny jest niedosyt oczekiwań dotyczących postępu prac. 

Przypomnijmy jakie działania podjęto w przedmiocie projektu do 2018 r.:  
  • zakończenie etapu prac koncepcyjnych, w szczególności definicji wizji projektu oraz dokonanie analiz, w tym rewizji założeń protoplasty projektu sprzed 10 lat 
  • przeprowadzenie analiz dotyczących prognoz ruchu pasażerskiego oraz lokalizacji inwestycji 
  • budowa "mapy drogowej" projektu czyli określenie wszystkich podprojektów składających się na inwestycję 
  • opracowanie i przyjęcie przez Sejm specustawy dotyczącej CPK 
Krokami zadeklarowanymi przez ministra Wilda w Katowicach w 2018 r. na rok bieżący było zaawansowanie etapu wykupu gruntów, etapu badań środowiskowych oraz wyboru dwóch doradców technicznych (do studium wykonalności oraz realizacji projektu), a także koncepcji projektu architektonicznego. Tylko niektóre elementy udało się zrealizować. Podsumujmy. 

W 2019 r. poznaliśmy schemat integralnej sieci kolejowej zgodnie z którym rząd wspólnie z PKP PLK podejmuje się ambitnego planu budowy 1600 km linii kolejowych. Etap 0, kluczowy z punktu widzenia celów projektu, zakłada połączenie duopolis Warszawy i Łodzi z węzłem CPK do 2027 r. i obejmuje 140 km linii o prędkości do 250 km/h. 


Sprawa wykupu gruntów pod lotnisko w Baranowie jest w rzeczy samej w toku. Wprawdzie nie została rozpoczęta sprzedaż działek z powodu pewnych opóźnień, wnikających z nieuformowania Rady Społecznej trzech zaangażowanych gmin: Baranów, Teresin i Wiskitiki, jednak w najbliższych tygodniach spodziewane jest zawiązanie podmiotu i rozpoczęcie dialogu. 

Szkic projektu architektonicznego. Dużą niespodzianką podczas EKG było zaprezentowanie wstępnego schematu infrastruktury lotniskowej w Baranowie, zakładającego układ pasów startowych, położenie płyt kołowania, terminali i zintegrowanego dworca kolejowego. 

Raport daje zielone światło inwestycji

Dużym zainteresowaniem cieszył się niezależny raport kancelarii Baker McKenzie i Polityka Insight pt. „Centralny Port Komunikacyjny. Jak zbudować nowy hub lotniczy?”, zaprezentowany podczas tegorocznego kongresu. Raport podejmuje próbę odpowiedzi na pytania o zasadność i wykonalność inwestycji, analizy modelu finansowania, podsumowuje przesłanki do projektu, bada warianty projektu. 

Najważniejszy wniosek płynący z opracowania to uzasadnienie dla inwestycji.

 

Port uniwersalny, już nie wyłączne przesiadkowy

Lotnisko Solidarność nie powinno być jednak dedykowane wyłącznie dla przewoźników flagowych ani wyłącznie dla narodowego przewoźnika. - LOT może zapełnić CPK tylko na poziomie 50-60 proc. Dlatego trzeba też uwzględniać interesy konkurencji LOT-u – mówi Fredrych. 

Warto zauważyć, że jest to znacząca zmiana w stosunku do założeń klienta docelowego i struktury ruchu prezentowanego na EKG rok wcześniej. Stanowisko PPL było wówczas jednoznaczne, inwestycja CPK koncentruje się wyłącznie na ruchu przesiadkowym, zatem jest dedykowana dla tradycyjnych linii lotniczych. Linie niskokosztowe i czarterowe powinny być obsługiwane przez porty uzupełniające, zatem działania rządu muszą być nakierowane również na poszukiwania alternatyw dla innego typu produktu. Szpikowski wielokrotnie tłumaczył, iż lotnisko hubowe, jakim ma być CPK, powinno mieć inną architekturę i być budowane od podstaw z uwzględnieniem potrzeb portu przesiadkowego. Takie lotnisko, zdaniem prezesa PPL, nie będzie atrakcyjne dla klienta niskokosztowego i czarterowego. Pytanie zatem, czy CPK zmienia przeznaczenie na lotnisko wielofunkcyjne i uniwersalne dla każdego typu produktu, podobnie jak port Chopina, czy też pozostanie docelowym węzłem dla linii tradycyjnych. 

LOT potrzebuje wsparcia, by wypełnić przepustowość

W ubiegłym roku, jak pamiętamy, prezes LOT-u, zapytany o wykonalność strategii firmy i realne możliwości wypełnienia przepustowości portu Solidarność, odpowiedział, że choć będzie to proces niełatwy, LOT jako jeden z najdynamiczniej rozwijających się przewoźników w Europie ma apetyt na rozwój. Prezes podkreślił, że stawką jest globalny rynek przewozów długodystansowych i miejsce LOT w szeregach największych hubów europejskich. LOT aspiruje tym samym do roli przewoźnika pierwszego wyboru w Europie z nowoczesnym i przyjaznym lotniskiem hubowym, a jego targetem jest rynek krajów ościennych liczący 180 mln mieszkańców. Ambicje szefa LOT pozostały niezmienne, jednak rozważane dopuszczenie innych przewoźników oznacza, że zaczęto mierzyć siły na zamiary. Wzięcie odpowiedzialności za wypełnienie całej przepustowości nowego portu (od 45 do 100 mln pasażerów rocznie) przez jedną linię lotniczą, nawet przy ogromnym wsparciu rządu i przy całej sympatii i kibicowaniu LOT-owi nie brzmi realistycznie. 

Ponownie podczas debaty poruszono aspekt współistnienia portów. Porty regionalne, generujące 60 proc. ruchu lotniczego w Polsce, są niewątpliwie ważnym motorem rozwoju ruchu pasażerskiego. Ów trend, zdaniem ekspertów, się nie zmieni. Klienci będą wybierać porty regionalne, bo jest to dla nich wygodne. Wzorem ubiegłych lat, wiceprezes Związku Regionalnych Portów Lotniczych przyznał, że w kwestii struktury ruchu CPK nie jest konkurencją dla portów w regionie, ponieważ porty nie aspirują do roli hubów. Włoszek stwierdził, że lotniska regionalne znalazły swoja rolę na rynku przewozowym, lecz choć CPK jest absolutnie nadrzędny istnieje potrzeba wypracowania z rządem zasad synergii z CPK. Prezes lotniska im. Jana Pawła II zachęcał włodarzy pozostałych portów regionalnych do pójścia śladem Krakowa i opracowania planów rozwoju. ZRPL uważa, że porty regionalne mogą być częściowym lekarstwem na rosnący popyt na latanie. Potrzebny jest jednak plan rozwoju portów lotniczych w Polsce, do czasu oddania do użytku Centralnego Portu Komunikacyjnego jak i po jego uruchomieniu.

Po raz kolejny podczas dyskusji akcentowano rzeczywiste braki przepustowości lotniska Chopina. Wszyscy prelegenci zgodzili się, że inwestycja CPK jest odpowiedzią rządu na wyzwanie związane z rosnącym ruchem lotniczym oraz wynika przede wszystkim z potrzeby akomodacji pasażerów. Prezes PPL podkreślił, że port Chopina będzie równolegle rozbudowywany do granic możliwości, osiągając maksymalnie do 50 operacji na godzinę i do 800 operacji na dobę (przy uelastycznieniu ograniczeń hałasowych), jednak w dłuższej perspektywie nie spełni oczekiwań. 

- Ten port ma szklany sufit - mówi Szpikowski. 

Według twórców raportu prezentowanego podczas EKG lotnisko w stolicy po otwarciu portu Solidarność powinno zostać zamknięte, by nie stanowić pokusy dla innych niż LOT przewoźników (byłoby to naturalnie w sprzeczności z interesami narodowego przewoźnika), nie doprowadzać do erozji ruchu, ani nie hamować stymulacji popytu. Akademicka dyskusja czy popyt kreuje podaż, czy podaż buduje zapotrzebowanie. 

Stanowisko PPL w sprawie rozbudowy portu w Modlinie pozostaje nieugięte. Zdaniem Szpikowskiego nie jest on alternatywą przede wszystkim z powodu ograniczeń środowiskowych oraz braku infrastruktury niezbędnej dla produktu czarterowego. 

W debacie ubiegłorocznej szef PPL poinformował, że założeniem projektu jest dojazd pasażera z każdego miejsca w Polsce do hubu CPK koleją "na jednym bilecie", bez konieczności dolotu do konkurencyjnych portów niemieckich czy brytyjskich. Przyznał jednak uczciwie, że dojazd do lotniska w Baranowie koleją może mieć negatywny wpływ i kanibalizować ruch dolotowy z polskich portów regionalnych. 

Prezes PKP Intercity, zapytany podczas tegorocznego panelu o odprawę bagażowo-pasażerską w portach kolejowych wykazał dużą powściągliwość w odpowiedzi o „seamless connectivity”. Z pomocą przyszedł minister Wild, który zdradził, że jest to przedmiotem trwającego aktualnie dialogu technicznego z ekspertami z NCBR. 

Skok cywilizacyjny w polskich kolejach

Dużą atencję podczas XI edycji wydarzenia poświęcono systemowi kolejowemu. Podkreślono, że projekt CPK jest oparty i uzależniony od rozwoju sieci kolejowej w Polsce. Kluczowym czynnikiem sukcesu jest budowa multimodalnych centr przesiadkowych łączących regiony z większymi aglomeracjami i integracja z węzłem lotniczym. Projekt zakładający modernizację istniejących tras i budowę 1600 km nowych linii kolejowych  jest, zdaniem przedstawicieli PKP, skokiem cywilizacyjnym i da ogromny impuls do rozwoju transportu kolejowego w Polsce. 

Prezes PKP Intercity dodał, że projekt dodatkowo przyniesie zmiany jakościowe taboru. Zdradził, że spółka przygotowana jest na zwiększenie floty o nawet 170 nowoczesnych jednostek. 

Zdaniem przedstawicieli PKP biorących udział w dyskusji tylko przemyślana strategia i spójna realizacja wszystkich elementów projektu zapewni konkurencyjność i spowoduje wygenerowanie niezbędnego dodatkowego potoku pasażerskiego oraz towarowego. Biorąc pod uwagę inne źródła finansowania oraz inny mechanizm rachunku ekonomicznego, w tym roku wyraźnie rozdzielono projekt kolejowy CPK od projektu lotniczego. 

Lotnisko musi być rentowne, kolej nie

Pytanie o rentowność przedsięwzięcia CPK rozpoczęło żywą dyskusję. Odpowiedź ministra Wilda była jednoznaczna – mamy do czynienia z dwoma kategoriami opłacalności. Lotnisko w Baranowie musi zarabiać i być rentowne od razu. Według pełnomocnika rządu test prywatnego inwestora przeprowadzony w grudniu 2018 r. wykazał, że inwestycja lotniskowa będzie przynosić zysk. Komponent kolejowy zaś to inwestycja, która nie musi się zwrócić, ponieważ kontrybuuje na całą gospodarkę i pełni funkcje misji publicznej. Podkreślono, że choć projekt kolejowy jest integralną częścią projektu hubowego CPK, odgrywa dużo szerszą rolę – łączy trzy zabory i nadrabia wieloletnie systemowe zaległości transportowe w kraju. Zdaniem Ministra lotnisko się spłaci, a kolej przysłuży gospodarce. Podobnego zdania jest prezes Malepszak:

- Wszędzie na świecie infrastruktura liniowa nie „spłaca się” w skali mikro, tylko dzięki korzyściom dla gospodarki – podkreśla. 

Więcej optymizmu w sprawie dochodowości komponentu kolejowego widzi członek zarządu PKP SA. 

- Jestem o to spokojny; trasy, po których poruszają się pociągi Pendolino nie są dotowane i to pokazuje, że skrócenie czasu podróży i budowa dobrej oferty zapewni wystarczającą liczbę pasażerów - zaznaczył Olszewski. 

Jednym z beneficjentów i interesariuszy projektu ma być również spółka Chopin Airport Development, której misją jest odbudowa segmentu hotelarskiego w Polsce. Wzorem dotychczasowych inwestycji hotelowych przy lotnisku Chopina, inwestycje tego typu są nie tylko efektywne przychodowo, ale i rentowne. Prezes Cristescu uważa, że powstanie swoistego miasta "od nowa", inkubatora innowacyjności, wokół portu Solidarność to epokowa szansa. Dodatkowo zauważa, że dzięki uwolnieniu terenu po lotnisku Chopina pozyskamy miejsce pod nowe inwestycje. Zdaniem Ministra Wilda, choć tereny po lotnisku w stolicy będą łakomym kąskiem dla inwestorów, to całkowicie nowe "airport city" w Baranowie przy wsparciu duopolis (Warszawa i Łódź) będzie stymulować miastotwórczy charakter regionu. Ma również szansę pełnić funkcję poligonu doświadczalnego dla SMEs i start-upów na potrzeby ekspansji zagranicznej firm, jednego z filarów Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. 

Kto będzie zarządzał portem w Baranowie?

Tematem panelu był także aspekt finansowania inwestycji. Minister Wild poinformował, że rozważane są różne modele finansowania, a kryterium wyboru będzie maksymalizacja korzyści dla gospodarki Polski. Inwestycja dotycząca budowy węzła komunikacyjnego, przedsięwzięcia nakierowanego na zysk, dopuszczać będzie inwestora prywatnego jako akcjonariusza. Budowę sieci i infrastruktury kolejowej natomiast planuje się sfinansować ze środków unijnych. 

Zauważyć jednak należy istotną zmianę w podejściu do „właścicielstwa” spółki celowej. W 2018 r. minister przekonywał, że rząd utrzyma 100 proc. udziałów w powołanej spółce. W dzisiejszej debacie przedstawiciel rządu zauważa, że nie mamy w kraju wymaganego poziomu kompetencji, a projekt daje dużą elastyczność. Jak się wyraził Wild: - To będzie zagadka jak to poukładać z punktu widzenia prawnego. Jednak konkluduje: - Idealnym rozwiązaniem będzie przekazanie nadzoru w jedne ręce, a więc spółki odpowiadającej za cały projekt. 

Więcej dowiadujemy się z wniosków mecenas Fredrych. Jej zdaniem najkorzystniejszym modelem realizacji przedsięwzięcia jest współdziałanie z inwestorem finansowym i branżowym, z których pierwszy wnosi środki finansowe a drugi wiedzę, w zamian za prawo do zarządzania portem lotniczym. 

– Mogłyby to być spółki operujące lotniskami w Singapurze, Japonii, na Tajwanie, w Korei Południowej, które mają bardzo duże doświadczenie. Chodzi o know-how w zakresie zaprojektowania, budowy i później zarządzania i utrzymania portu – mówi prawniczka. 

Raport rekomenduje formułę partnerstwa publiczno-prawnego (PPP). W wywiadzie dla Radia Maryja udzielonego w Katowicach, prezes LOT-u zapytany o partycypację w kosztach budowy portu, nie wykluczył takiej opcji, ale po eliminacji ryzyka regulacyjnego czyli, jak wyjaśnia, zniknięciu ryzyka blokady projektu przez niektóre czynniki i podmioty.  - Myślę, że tak, bo to zwyczajnie się opłaca. My na każdy projekt spoglądamy z perspektywy biznesowej, musimy mieć konkretny zwrot z inwestycji – powiedział Milczarski. 

O ile wszyscy się zgadzamy z koniecznością stworzenia większej przepustowości dla ruchu lotniczego w Polsce i poprawy systemu transportu kolejowego, a także niekwestionowanej wartości dodanej dla gospodarki, trudno nie ulec przekonaniu, że business case projektu CPK nie jest kompletny. Chcemy wierzyć, że wykonano podstawowe analizy ryzyka i wrażliwości, wyznaczono mityganty zagrożeń, a raport Baker McKenzie i Polityki Insight, opublikowany w kilka lat od decyzji rządu, nie jest jedynym dowodem na słuszność tezy. Dokument złagodził wprawdzie głód informacji o podstawach koncepcji CPK, kluczowe i strategiczne decyzje jednak dopiero przed nami. Materiał nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości, twórcy opierają się bowiem na założeniu, że decyzja zapadła i jest nieodwracalna. Widoczne korekty podejścia do inwestycji oraz trwająca dyskusja wśród członków zespołu ds. CPK prowadzi do wniosku, że nadal jesteśmy na etapie definicji wizji, misji i celów projektu. Oby decydenci przy każdym kamieniu milowym tego trudnego przedsięwzięcia brali pod uwagę także ryzyko kosztów utopionych. Gramy przecież o Polskę.



gość_ca788 - Profil
gość_ca788
  

Pasazer.com na Facebooku



Spodobał Ci się nasz artykuł?

Zapisz się do newslettera by być na bieżąco!

Wylot z:

Przylot do:

  • Data wylotu:

  • Data powrotu:

Pasażerowie:

Cel podróży:
  • Data wyjazdu:
  • Data powrotu:

Kraj podróży:

Okazje z lotniska
  • Okazje pasażera
Sprawdź wszystkie